Frisson: 750+ nummers waarvan wetenschappelijk is aangetoond dat ze je kippenvel bezorgen

Krijg je weleens kippenvel als je muziek hoort? Echt kippenvel, waarbij je over je hele lichaam rilt? De haartjes op je armen gaan overeind staan en je hart gaat sneller kloppen. Het voelt alsof je in een achtbaan zit, vlak voordat je naar beneden stort.

Het kan gebeuren als je naar een nummer luistert via een muziekstreamingapp of in een concertzaal, of als je een film met een geweldige soundtrack kijkt. Maar wat is precies de wetenschap achter dit verschijnsel? En waarom gebeurt het?

Wat is frisson? De betekenis van frisson

Frisson (uitgesproken als frie-son) is een Franse term die ‘esthetische rillingen’ betekent. Wikipedia omschrijft het als ‘een korte, maar vaak intense ervaring van genot, veroorzaakt door lichamelijke of emotionele prikkels’.

Luisteren naar muziek is de meest voorkomende aanleiding voor frisson, maar ook andere ervaringen kunnen het opwekken. We kunnen deze ‘esthetische rillingen’ krijgen wanneer we geraakt worden door de schoonheid van kunst, natuur of poëzie.

In dit artikel richten we ons helemaal op muzikale frisson: het gevoel dat je krijgt wanneer de kracht van muziek je raakt en je over je hele lichaam rillingen voelt. Het gaat daarbij niet alleen om kippenvel, maar om een reeks lichamelijke reacties die optreden wanneer je een nummer hoort.

Maar waarom bezorgen bepaalde nummers je rillingen? Omdat ze zo goed zijn? Of speelt er meer? Laten we eens kijken naar een paar mogelijke redenen waarom sommige nummers voelen als een omhelzing van een engel.

Waardoor ontstaat frisson?

Frisson, ook wel ‘muzikale rillingen’ genoemd, is een fascinerend verschijnsel dat wetenschappers nog volop onderzoeken. Sommigen brengen het in verband met gevoelens van ontzag, terwijl anderen denken dat het vooral om verrassing draait.

De meest gangbare theorie is dat frisson ontstaat wanneer een nummer waar je van geniet plotseling een onverwachte wending neemt, bijvoorbeeld door een sterke verandering in toon, volume of ritme.

Deze verrassingen zorgen voor een emotioneel hoogtepunt dat je overvalt en een lichamelijke reactie oproept, zoals rillingen of kippenvel.

Het is de muzikale variant van een plotseling, hard geluid horen in de natuur. Je lichaam maakt zich klaar om in actie te komen, maar zodra het merkt dat er geen echt gevaar is, komt er dopamine vrij en voel je die golf van aangename rillingen.

Ook emotionele besmetting speelt een grote rol. Dat gebeurt wanneer de emotie die de muziek uitdrukt, zoals verdriet of vreugde, op jou overslaat. Hoe sterker die emotionele verbinding, hoe groter de kans dat je frisson ervaart.

De context telt ook mee. Als je in de bioscoop naar een epische filmsoundtrack luistert, helemaal omringd door geluid en meegenomen in het verhaal, kan dat de ervaring versterken en de rillingen intenser maken.

Tot slot wijst onderzoek erop dat frisson vaker voorkomt bij mensen die actief opgaan in de muziek: mensen die écht luisteren. Als je muziek alleen op de achtergrond laat spelen, is de kans kleiner dat je die rillingen over je rug voelt lopen.

Hoe voelt muzikale frisson?

Frisson wordt meestal omschreven als een gevoel dat gepaard gaat met opwinding en verhoogde alertheid.

In zijn boek Musicophilia beschrijft dr. Oliver Sacks hoe hij tijdens een metrorit een muziekstuk hoorde dat hem kippenvel bezorgde. Hij zei: ‘Ik had het gevoel dat ik uit mijn lichaam zweefde, of eigenlijk dat ik erdoor werd opgetild; want dat gevoel ging gepaard met een opwaartse beweging door mijn lichaam.’

Frisson, dat tintelende gevoel dat over je rug loopt als je naar muziek luistert, is veel meer dan alleen kippenvel. Het ontstaat wanneer de beloningscentra in je hersenen, die normaal gesproken worden geactiveerd door bijvoorbeeld eten of lichamelijk genot, reageren op onverwachte veranderingen in de muziek. Op zulke momenten, of het nu gaat om een plotselinge bassdrop of een verandering van toonsoort, komt er dopamine vrij en voel je die intense rillingen.

Onderzoek van McGill University heeft aangetoond dat dopamine niet alleen vrijkomt terwijl je de muziek beleeft, maar zelfs al wanneer je uitkijkt naar wat er gaat komen.

Dit onderstreept hoe muziek diepe emotionele reacties kan oproepen, ook al helpt muziek je niet te overleven zoals andere prikkels die dopamine vrijmaken. Het gevoel hangt samen met de communicatie tussen de hersengebieden die geluid en emoties verwerken, waardoor de ervaring tegelijkertijd verrassend en aangenaam aanvoelt.

Onderzoeken: Muzikale rillingen: waarom ze ons zo raken. Smithsonian - Wat gebeurt er in de hersenen wanneer muziek rillingen veroorzaakt?

Een afspeellijst die je rillingen bezorgt

De afspeellijst is gebaseerd op het onderzoek van Remi de Fleurian en Marcus Pearce, twee onderzoekers die zich verdiepten in rillingen door muziek. Als aanvullend materiaal bij hun onderzoek stelden ze een verzameling nummers samen waarvan luisteraars hadden aangegeven dat ze er kippenvel van kregen.

Laat ons in de reacties weten of deze nummers jou rillingen bezorgden!